Gia đình hỗ trợ trẻ chậm nói như thế nào?

Chào bạn,

Sự đồng hành của gia đình đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình phát triển ngôn ngữ của trẻ. Thực tế, trẻ không chỉ học trong các buổi can thiệp mà còn học thông qua những hoạt động diễn ra hằng ngày. Khi cha mẹ biết cách lồng ghép việc luyện tập vào sinh hoạt, trẻ sẽ có thêm nhiều cơ hội sử dụng ngôn ngữ một cách tự nhiên và hiệu quả.

Cha mẹ có thể áp dụng một số hoạt động đơn giản như:

• Trò chuyện với con trong mọi tình huống hằng ngày như ăn uống, tắm, mặc quần áo, đi dạo hoặc đi siêu thị. Hãy mô tả những gì đang diễn ra bằng câu ngắn, rõ ràng và phù hợp với khả năng của trẻ.
• Đọc sách tranh cùng con mỗi ngày, chỉ vào hình ảnh, gọi tên đồ vật, đặt câu hỏi đơn giản và khuyến khích trẻ trả lời hoặc chỉ vào tranh.
• Chơi các trò chơi tương tác như đóng vai, xếp hình, thổi bong bóng, ném bóng, ú òa… để tạo cơ hội cho trẻ chờ đến lượt, yêu cầu, trả lời và duy trì giao tiếp.
• Khuyến khích trẻ bày tỏ nhu cầu bằng lời nói hoặc cử chỉ, thay vì đoán và đáp ứng ngay mọi mong muốn của con.
• Mở rộng lời nói của trẻ. Ví dụ, nếu trẻ nói “bánh”, cha mẹ có thể đáp lại: “Đúng rồi, con muốn ăn bánh quy.”

Bên cạnh đó, cha mẹ cũng nên tránh một số thói quen có thể làm giảm cơ hội phát triển ngôn ngữ của trẻ như:

• Cho trẻ sử dụng điện thoại hoặc thiết bị điện tử quá nhiều, khiến thời gian tương tác trực tiếp bị hạn chế.
• Nói thay hoặc đáp ứng nhu cầu của trẻ quá nhanh khi con chưa có cơ hội giao tiếp.
• Ép trẻ phải nói hoặc liên tục sửa lỗi phát âm, khiến trẻ dễ căng thẳng và ngại giao tiếp.
• So sánh con với các bạn khác hoặc tạo áp lực về tốc độ tiến bộ.
• Luyện tập quá nhiều trong một lần. Thay vào đó, nên chia thành những khoảng thời gian ngắn, vui vẻ và lặp lại đều đặn mỗi ngày.

Nếu trẻ đang tham gia chương trình can thiệp, gia đình nên thường xuyên trao đổi với chuyên viên để biết mục tiêu của từng giai đoạn và cách luyện tập phù hợp tại nhà. Khi những hoạt động ở gia đình được thực hiện thống nhất với chương trình can thiệp, trẻ sẽ dễ ghi nhớ, vận dụng kỹ năng vào cuộc sống và tiến bộ bền vững hơn.

Điều quan trọng nhất là tạo cho trẻ một môi trường giàu giao tiếp, tích cực và không áp lực. Chỉ cần khoảng 15–30 phút tương tác chất lượng mỗi ngày, kết hợp với việc trò chuyện trong các sinh hoạt thường nhật, đã có thể mang lại nhiều cơ hội để trẻ phát triển ngôn ngữ và kỹ năng giao tiếp một cách tự nhiên.