Chào chuyên gia, bé nhà mình hơn 2 tuổi, rất hiếu động, khó ngồi yên, ít tập trung và khả năng ngôn ngữ còn hạn chế. Gia đình khá băn khoăn vì không biết những biểu hiện này là dấu hiệu của rối loạn phổ tự kỷ, tăng động giảm chú ý hay chỉ là đặc điểm phát triển bình thường của trẻ.
Mình muốn hỏi tự kỷ và tăng động giảm chú ý khác nhau ở những điểm nào? Làm thế nào để phân biệt hai tình trạng này và khi nào cha mẹ nên đưa trẻ đi đánh giá để được xác định đúng nguyên nhân và có hướng hỗ trợ phù hợp?
Tự kỷ (rối loạn phổ tự kỷ – ASD) và tăng động giảm chú ý (ADHD) là hai tình trạng phát triển khác nhau, nhưng có thể cùng xuất hiện ở một trẻ nên đôi khi khá khó phân biệt. Trẻ ADHD thường nổi bật ở khó duy trì chú ý, hiếu động và bốc đồng; trong khi trẻ tự kỷ thường có khó khăn rõ hơn về giao tiếp xã hội, tương tác, ngôn ngữ và các hành vi/sở thích lặp lại.
Cha mẹ có thể quan sát một số điểm khác nhau:
ADHD: trẻ thường muốn tương tác nhưng khó ngồi yên, dễ chuyển hoạt động, khó chờ lượt hoặc hành động trước khi suy nghĩ.
Tự kỷ: trẻ có thể ít chủ động giao tiếp, ít chia sẻ sự chú ý, hạn chế giao tiếp bằng mắt, ít chỉ tay hoặc bắt chước và có thể thích những cách chơi lặp lại.
Có thể gặp cả hai: trẻ tự kỷ cũng có thể rất hiếu động, khó tập trung hoặc bốc đồng. Vì vậy, chỉ dựa vào việc trẻ chạy nhảy nhiều không thể kết luận trẻ bị ADHD. AAP cũng khuyến nghị khi đánh giá ADHD cần xem xét đồng thời các rối loạn phát triển khác, bao gồm tự kỷ và khó khăn ngôn ngữ.
Với bé hơn 2 tuổi vừa hiếu động, khó tập trung vừa chậm nói, gia đình không nên chỉ tập trung vào câu hỏi “tự kỷ hay tăng động”. Ở độ tuổi này, việc chẩn đoán ADHD còn khó khăn; hướng dẫn AAP về đánh giá ADHD áp dụng từ 4 tuổi trở lên, trong khi các dấu hiệu tự kỷ và chậm phát triển có thể được đánh giá sớm hơn.
Vì vậy, cha mẹ nên đưa trẻ đánh giá phát triển sớm nếu con chậm nói, ít giao tiếp bằng mắt, ít tương tác, không đáp ứng ổn định khi gọi tên hoặc có hành vi lặp lại, đặc biệt khi những biểu hiện này ảnh hưởng đến sinh hoạt và khả năng học hỏi. Đánh giá toàn diện sẽ giúp xác định trẻ đang gặp khó khăn ở lĩnh vực nào và có thể có nhiều vấn đề cùng lúc.
Tại Trung tâm Can thiệp & Trị liệu Tâm lý EMH, trẻ được đánh giá các lĩnh vực như ngôn ngữ, giao tiếp, tương tác xã hội, nhận thức, hành vi và khả năng chú ý để gia đình hiểu rõ hơn về nhu cầu của con và xây dựng hướng hỗ trợ phù hợp.
Hotline tư vấn và đặt lịch đánh giá: 097 722 59 57
Bé nhà em 4 tuổi, nói được khá nhiều nhưng phát âm chưa rõ, người ngoài thường khó hiểu bé nói gì. Bé còn hay lặp lại lời người khác và gặp khó khăn khi diễn đạt mong muốn của mình. Gia đình muốn tìm trung tâm có chương trình hỗ trợ trẻ chậm nói,…
Bé nhà em 2 tuổi rưỡi nhưng chưa nói được những từ đơn giản như ba, mẹ. Khi muốn lấy đồ, bé thường kéo tay người lớn thay vì dùng lời nói hoặc cử chỉ để yêu cầu. Bé cũng ít bắt chước hành động và chưa phản hồi thường xuyên khi được gọi tên….
Bé nhà em 3 tuổi, vốn từ còn hạn chế, chưa ghép được câu và thường không trả lời hoặc trả lời chưa đúng khi người lớn đặt câu hỏi. Bé thích chơi một mình, ít tương tác với các bạn cùng tuổi. Gia đình muốn tìm trung tâm có chương trình can thiệp ngôn…
Bé nhà em 3 tuổi, nói được ít từ, đôi khi lặp lại lời người khác nhưng chưa biết sử dụng ngôn ngữ để giao tiếp. Bé ít giao tiếp bằng mắt, thường chơi một mình và chưa chủ động tương tác với các bạn. Gia đình ở phường Long Hưng muốn tìm trung tâm…
Bé nhà em 3 tuổi rưỡi, chưa nói được câu có nghĩa, khả năng hiểu lời nói còn hạn chế và thường khó làm theo hướng dẫn đơn giản. Bé ít chơi cùng các bạn, đôi khi có những hành vi lặp đi lặp lại. Gia đình ở phường Trảng Dài muốn tìm nơi đánh…
Bé nhà em 3 tuổi, chỉ nói được khoảng 20–30 từ nhưng chưa ghép câu. Khi người lớn hỏi, bé thường không trả lời hoặc trả lời chưa đúng nội dung; bé cũng thích chơi một mình và ít tương tác với trẻ khác. Gia đình ở phường Hố Nai muốn tìm chương trình can…