Trẻ tự kỷ có luôn không nhìn vào mắt người khác không?

Chào bạn, mình thấy câu hỏi của bạn khá hay và đây cũng là điều nhiều cha mẹ có con chậm nói thường lo lắng. Trẻ tự kỷ có thể hạn chế giao tiếp bằng mắt, nhưng không phải trẻ tự kỷ nào cũng hoàn toàn không nhìn vào mắt người khác. Một số trẻ vẫn nhìn, nhưng thời gian nhìn ngắn, ít chủ động nhìn để chia sẻ sự chú ý hoặc khó duy trì ánh mắt khi tương tác.

Ít giao tiếp bằng mắt không phải là dấu hiệu đủ để kết luận trẻ tự kỷ. Ở trẻ hơn 2 tuổi, cha mẹ nên quan sát đồng thời nhiều khía cạnh như khả năng đáp lại khi được gọi tên, chỉ tay để chia sẻ hoặc yêu cầu, sử dụng cử chỉ, bắt chước, chơi tương tác, khả năng nói và sử dụng ngôn ngữ để giao tiếp. Nếu trẻ chỉ hơi nhút nhát nhưng vẫn đáp lại người thân, biết chia sẻ sự thích thú, chủ động tương tác và các kỹ năng giao tiếp xã hội phù hợp với lứa tuổi thì chưa thể xem đây là dấu hiệu của tự kỷ.

Ngược lại, cha mẹ nên chú ý hơn nếu trẻ vừa chậm nói vừa ít nhìn người đối diện, thường không đáp lại khi gọi tên, ít chỉ tay hoặc đưa đồ cho người khác, ít chia sẻ cảm xúc, thích chơi một mình, khó tham gia trò chơi tương tác hoặc có những hành vi lặp lại. Khi nhiều dấu hiệu xuất hiện cùng nhau, việc đưa trẻ đi đánh giá phát triển sẽ giúp gia đình hiểu rõ hơn nguyên nhân thay vì chỉ dựa vào một biểu hiện đơn lẻ.

Khi nào cha mẹ nên đưa trẻ đi đánh giá?

Với trường hợp bé hơn 2 tuổi, chậm nói và hạn chế giao tiếp bằng mắt như bạn mô tả, cha mẹ nên chủ động cho trẻ được đánh giá phát triển sớm, đặc biệt nếu những biểu hiện này xuất hiện thường xuyên và kéo dài. Đánh giá sớm không có nghĩa là trẻ chắc chắn mắc rối loạn phổ tự kỷ, mà giúp xác định trẻ đang gặp khó khăn ở ngôn ngữ, giao tiếp xã hội hay lĩnh vực phát triển nào để có hướng hỗ trợ phù hợp.

Tại Trung tâm Trẻ Tự Kỷ EMH, gia đình có thể trao đổi với chuyên viên về tình trạng của con và thực hiện đánh giá để có thêm thông tin trước khi lựa chọn hướng can thiệp. Cha mẹ có thể liên hệ EMH qua số 097 722 59 57 hoặc email trungtamemheducation@gmail.com để được tư vấn.

Điều quan trọng là cha mẹ không nên chờ trẻ lớn thêm rồi mới kiểm tra nếu đang có nhiều dấu hiệu đáng lo ngại. Với trẻ chậm nói và hạn chế giao tiếp xã hội, việc phát hiện sớm và hỗ trợ đúng nhu cầu có thể tạo thêm nhiều cơ hội để trẻ phát triển khả năng giao tiếp, ngôn ngữ và tương tác với mọi người.