Nguyên nhân gây tự kỷ ở trẻ

Chào bạn, mình thấy câu hỏi của bạn khá hay và đây cũng là điều nhiều cha mẹ có con chậm nói, ít giao tiếp bằng mắt thường băn khoăn. Rối loạn phổ tự kỷ không phải do một nguyên nhân duy nhất gây ra. Các nghiên cứu hiện nay cho thấy sự phát triển của trẻ có thể chịu ảnh hưởng bởi sự kết hợp phức tạp giữa yếu tố di truyền và các yếu tố sinh học, môi trường trong giai đoạn phát triển sớm.

Những yếu tố nào có thể liên quan đến tự kỷ?

Di truyền là một trong những yếu tố quan trọng. Trẻ có anh chị em mắc tự kỷ hoặc có một số hội chứng, bất thường di truyền nhất định có nguy cơ cao hơn. Tuy nhiên, có yếu tố di truyền hoặc yếu tố nguy cơ không đồng nghĩa trẻ chắc chắn sẽ mắc rối loạn phổ tự kỷ.

Ngoài ra, một số yếu tố liên quan đến thai kỳ và thời kỳ quanh sinh như tuổi của cha mẹ cao, cân nặng khi sinh rất thấp hoặc một số biến chứng và phơi nhiễm trong thai kỳ được ghi nhận có liên quan đến nguy cơ tự kỷ. Đây là những yếu tố làm tăng khả năng xảy ra, chứ không phải nguyên nhân trực tiếp có thể dùng để giải thích cho từng trường hợp cụ thể.

Điều đặc biệt quan trọng là cha mẹ không nên tự trách mình. Việc trẻ được chăm sóc, yêu thương, chơi cùng cha mẹ hay cách sinh hoạt thông thường của gia đình không được xem là nguyên nhân duy nhất gây ra tự kỷ. Vì nguyên nhân rất phức tạp nên trong nhiều trường hợp, gia đình cũng không thể xác định được một “nguyên nhân cụ thể” cho trẻ.

Xác định nguyên nhân có giúp can thiệp hiệu quả hơn không?

Việc tìm hiểu nguyên nhân hoặc các yếu tố liên quan có thể hữu ích về mặt y khoa, đặc biệt khi trẻ có dấu hiệu của một hội chứng di truyền hoặc vấn đề sức khỏe đi kèm. Tuy nhiên, không cần phải tìm được chính xác nguyên nhân mới có thể bắt đầu hỗ trợ trẻ. Điều quan trọng trước tiên là đánh giá trẻ đang gặp khó khăn ở những lĩnh vực nào như ngôn ngữ, giao tiếp xã hội, khả năng chơi, bắt chước và hành vi.

Với trường hợp bé hơn 2 tuổi chậm nói, ít giao tiếp bằng mắt và thường thích chơi một mình, gia đình nên chủ động đưa con đi đánh giá phát triển thay vì chỉ chờ xem trẻ có tự tiến bộ hay không. Tự kỷ có thể được đánh giá tương đối đáng tin cậy từ khoảng 2 tuổi và việc phát hiện sớm giúp trẻ có cơ hội tiếp cận các dịch vụ hỗ trợ sớm hơn.

Tại Trung tâm Trẻ Tự Kỷ EMH, cha mẹ có thể trao đổi với chuyên viên về những biểu hiện cụ thể của con để được định hướng đánh giá và hỗ trợ phù hợp. Gia đình có thể liên hệ EMH qua số 097 722 59 57 hoặc email trungtamemheducation@gmail.com để được tư vấn.

Cha mẹ không cần quá tập trung vào việc “tại sao con bị tự kỷ” mà nên ưu tiên câu hỏi “con đang cần được hỗ trợ điều gì?”. Khi được đánh giá sớm và xây dựng mục tiêu phù hợp với khả năng của từng trẻ, gia đình sẽ có cơ sở rõ ràng hơn để đồng hành cùng con trong quá trình phát triển giao tiếp, ngôn ngữ và kỹ năng xã hội.