Sinh non có làm tăng nguy cơ tự kỷ không?

Chào bạn, mình thấy câu hỏi của bạn khá hay vì sinh non và nguy cơ rối loạn phổ tự kỷ là vấn đề nhiều cha mẹ có con sinh non quan tâm. Theo các hướng dẫn theo dõi phát triển, trẻ sinh non hoặc nhẹ cân khi sinh có nguy cơ gặp một số khó khăn phát triển cao hơn và cần được theo dõi sát hơn. Tuy nhiên, sinh non không có nghĩa là trẻ chắc chắn mắc rối loạn phổ tự kỷ.

Sinh non có liên quan đến tự kỷ như thế nào?

Trẻ sinh non có thể gặp các vấn đề về phát triển như chậm ngôn ngữ, vận động, giao tiếp hoặc một số khó khăn khác. Vì vậy, trẻ sinh non thuộc nhóm cần được theo dõi phát triển cẩn thận hơn. CDC cũng lưu ý rằng trẻ có nguy cơ cao do sinh non hoặc cân nặng khi sinh thấp có thể cần được sàng lọc phát triển bổ sung.

Tuy nhiên, cha mẹ không nên quy tất cả biểu hiện chậm nói hoặc ít giao tiếp của trẻ là hậu quả của sinh non. Nếu bé đã hơn 2 tuổi nhưng nói rất ít, ít giao tiếp bằng mắt và chưa chủ động tương tác với mọi người, cần xem xét toàn diện khả năng ngôn ngữ, giao tiếp xã hội, chơi, bắt chước và các kỹ năng phát triển khác. Chỉ dựa vào việc trẻ sinh non không thể kết luận trẻ có tự kỷ.

Khi nào trẻ sinh non cần được đánh giá?

Với trường hợp bé nhà bạn, gia đình nên chủ động đưa trẻ đi đánh giá phát triển, thay vì chờ trẻ lớn thêm. Khuyến nghị hiện nay là trẻ được sàng lọc phát triển định kỳ và sàng lọc riêng về tự kỷ ở khoảng 18 và 24 tháng; khi cha mẹ hoặc chuyên gia nhận thấy dấu hiệu đáng lo ngại, có thể tiến hành đánh giá vào thời điểm khác.

Đặc biệt, cha mẹ nên chú ý nếu trẻ đồng thời có những biểu hiện như chậm nói, ít đáp ứng khi được gọi tên, ít nhìn hoặc chia sẻ sự chú ý với người khác, ít chỉ tay, ít bắt chước, thích chơi một mình, khó tham gia trò chơi tương tác hoặc có hành vi lặp lại. Những dấu hiệu này không đủ để tự chẩn đoán tự kỷ nhưng là lý do phù hợp để trẻ được chuyên gia đánh giá.

Đánh giá sớm không đồng nghĩa với việc trẻ chắc chắn mắc tự kỷ. Sàng lọc chỉ giúp xác định trẻ có cần được đánh giá chuyên sâu hơn hay không. Nếu phát hiện khó khăn phát triển, việc đánh giá sớm giúp gia đình xác định điểm mạnh, điểm hạn chế của trẻ và lựa chọn các hình thức hỗ trợ phù hợp.

Tại Trung tâm Trẻ Tự Kỷ EMH, cha mẹ có thể trao đổi với chuyên viên về tình trạng của con để được định hướng đánh giá và hỗ trợ phù hợp với khả năng thực tế của trẻ. Gia đình có thể liên hệ EMH qua số 097 722 59 57 hoặc email trungtamemheducation@gmail.com để được tư vấn.

Điều quan trọng nhất là đừng chờ xác định chắc chắn trẻ có tự kỷ mới bắt đầu quan tâm đến việc hỗ trợ. Với trẻ sinh non đang có chậm nói và khó khăn trong giao tiếp như trường hợp trên, theo dõi phát triển, đánh giá đúng nhu cầu và hỗ trợ sớm sẽ giúp gia đình có hướng đồng hành phù hợp hơn với con.