Chào bạn, tình trạng trẻ chậm nói ngại phát biểu trước lớp khá dễ khiến cha mẹ lo lắng, đặc biệt khi ở nhà trẻ vẫn giao tiếp tốt hơn. Điều quan trọng là không nên vội ép trẻ phải nói trước đông người. Cha mẹ và giáo viên cần tạo cho trẻ cảm giác an toàn, sau đó tăng dần mức độ tham gia theo khả năng của con.
Cha mẹ có thể hỗ trợ trẻ như thế nào?
Trước hết, cha mẹ nên tìm hiểu vì sao trẻ ngại phát biểu. Có thể trẻ còn hạn chế về vốn từ, khó diễn đạt suy nghĩ, sợ nói sai, chưa quen môi trường lớp học hoặc cảm thấy căng thẳng khi nhiều người chú ý.
Ở nhà, cha mẹ có thể bắt đầu bằng những hoạt động nhẹ nhàng như:
- Cho trẻ kể lại một việc đã xảy ra ở trường.
- Đọc sách và khuyến khích trẻ nói về nhân vật, hình ảnh.
- Chơi đóng vai “cô giáo – học sinh” để tập trả lời câu hỏi.
- Cho trẻ luyện nói trước một người, sau đó tăng lên 2–3 người.
- Khuyến khích trẻ diễn đạt ý kiến thay vì chỉ trả lời “có/không”.
- Khen sự chủ động giao tiếp và cố gắng của trẻ, không chỉ khen khi trẻ nói hoàn toàn chính xác.
Cha mẹ nên tránh những câu như “Sao con không nói?”, “Có gì đâu mà sợ”, “Bạn nào cũng nói được mà” vì có thể khiến trẻ càng lo lắng và né tránh giao tiếp.
Giáo viên nên hỗ trợ trẻ ra sao?
Giáo viên có thể cho trẻ bắt đầu từ những nhiệm vụ đơn giản, chẳng hạn trả lời một câu hỏi ngắn tại chỗ, đọc một câu cùng cô hoặc trình bày với một bạn trước khi nói trước cả lớp.
Khi trẻ đã tự tin hơn, có thể tăng dần yêu cầu: nói với cô → nói với một bạn → nói trong nhóm nhỏ → phát biểu trước lớp.
Không nên bất ngờ gọi trẻ lên trước lớp khi trẻ chưa sẵn sàng. Giáo viên cũng có thể báo trước nội dung câu hỏi để trẻ có thời gian chuẩn bị. Đây là cách tạo cơ hội thành công và giúp trẻ từng bước hình thành sự tự tin.
Khi nào nên đánh giá chuyên môn?
Nếu trẻ ở nhà cũng ít giao tiếp, khó diễn đạt, vốn từ hạn chế, khó hiểu câu hỏi, hoặc tình trạng im lặng trước người khác kéo dài và ảnh hưởng đến việc học, giao tiếp, hòa nhập, gia đình nên cân nhắc đánh giá ngôn ngữ và tâm lý/phát triển.
Đánh giá giúp xác định liệu khó khăn chính nằm ở ngôn ngữ, giao tiếp xã hội, khả năng thích nghi, cảm xúc hay sự kết hợp của nhiều yếu tố, từ đó xây dựng mục tiêu hỗ trợ phù hợp.
Với trẻ lớp 1, mục tiêu không nhất thiết là bắt con phải nói thật nhiều ngay lập tức mà là giúp trẻ tự tin giao tiếp, biết diễn đạt nhu cầu và suy nghĩ, tham gia hoạt động lớp học và từng bước chủ động tương tác với thầy cô, bạn bè.
Nếu gia đình cần được tư vấn về khả năng ngôn ngữ và giao tiếp của con, có thể liên hệ Trung tâm Trẻ Tự Kỷ EMH để được định hướng đánh giá và hỗ trợ phù hợp.
Hotline EMH: 097 722 59 57.