Trẻ chậm nói lớn có khắc phục được không?

Chào bạn, trẻ chậm nói khi đã lớn vẫn có thể cải thiện khả năng ngôn ngữ và giao tiếp. Việc trẻ đã đến tuổi đi học không có nghĩa là đã quá muộn để hỗ trợ. Tuy nhiên, mục tiêu can thiệp ở giai đoạn này thường cần cụ thể hơn, không chỉ tập trung vào việc tăng số lượng từ mà còn hướng đến khả năng diễn đạt suy nghĩ, hiểu lời, kể chuyện, giao tiếp hai chiều và sử dụng ngôn ngữ phục vụ học tập, sinh hoạt.

Những yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tiến bộ của trẻ

1. Nguyên nhân và mức độ khó khăn về ngôn ngữ
Mỗi trẻ có nguyên nhân và biểu hiện khác nhau. Có trẻ chủ yếu hạn chế vốn từ, trong khi trẻ khác gặp khó khăn cả về hiểu lời, diễn đạt, phát âm hoặc giao tiếp xã hội. Việc xác định đúng vấn đề giúp lựa chọn mục tiêu hỗ trợ phù hợp.

2. Khả năng nhận thức và các lĩnh vực phát triển khác
Khả năng chú ý, ghi nhớ, bắt chước, chơi, tương tác xã hội và kỹ năng tự lập đều có thể ảnh hưởng đến quá trình học ngôn ngữ. Nếu trẻ đồng thời gặp khó khăn ở nhiều lĩnh vực, cần đánh giá toàn diện thay vì chỉ tập trung vào khả năng nói.

3. Mức độ tham gia và tính đều đặn của quá trình hỗ trợ
Trẻ thường có nhiều cơ hội tiến bộ hơn khi được hỗ trợ đều đặn và có sự phối hợp giữa chuyên gia – gia đình – nhà trường. Các kỹ năng học được cần được sử dụng trong những tình huống thực tế để trẻ có thể duy trì và khái quát hóa.

4. Cách cha mẹ tương tác với trẻ
Ở trẻ lớn, cha mẹ nên tạo nhiều tình huống để con tự diễn đạt, kể lại sự việc, trả lời câu hỏi, bày tỏ ý kiến và trò chuyện qua lại. Không nên chỉ yêu cầu trẻ học thuộc hoặc lặp lại từ, câu một cách máy móc.

Trẻ lớn nên bắt đầu hỗ trợ từ đâu?

Nếu trẻ đã đến tuổi đi học nhưng vẫn nói ít, vốn từ hạn chế hoặc khó diễn đạt, gia đình nên bắt đầu bằng đánh giá ngôn ngữ và giao tiếp. Chuyên gia có thể xác định trẻ đang gặp khó khăn ở khả năng hiểu, diễn đạt, phát âm, giao tiếp xã hội hay ngôn ngữ phục vụ học tập. Kiểm tra thính lực cũng rất quan trọng khi trẻ có khó khăn về ngôn ngữ. (asha.org)

Sau đánh giá, chương trình hỗ trợ có thể tập trung vào những mục tiêu thiết thực như tăng vốn từ, phát triển câu, kể chuyện, trả lời câu hỏi, giao tiếp với bạn bè, hiểu hướng dẫn và chuẩn bị các kỹ năng ngôn ngữ cần thiết cho việc học. Với trẻ đã lớn, việc đặt mục tiêu sát với môi trường học tập và sinh hoạt thực tế sẽ đặc biệt quan trọng.

Vì vậy, “trẻ lớn rồi còn khắc phục được không?” – câu trả lời là vẫn có thể, nhưng không nên chỉ chờ đợi trẻ tự tiến bộ. Điều quan trọng là đánh giá đúng khả năng hiện tại, xác định nguyên nhân và xây dựng lộ trình phù hợp với từng trẻ.

Nếu gia đình đang lo lắng về khả năng ngôn ngữ của con, có thể liên hệ Trung tâm Trẻ Tự Kỷ EMH để được tư vấn và định hướng đánh giá, can thiệp phù hợp. Hotline: 097 722 59 57.