Trẻ chậm nói có cần dùng thuốc không?

Chào ba/mẹ, trẻ chậm nói không phải trường hợp nào cũng cần dùng thuốc. Chậm nói có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân khác nhau như khó khăn về ngôn ngữ, thính lực, giao tiếp xã hội hoặc một số vấn đề phát triển khác. Vì vậy, việc tự mua thuốc, vitamin hay các sản phẩm “hỗ trợ tăng khả năng nói” khi chưa xác định nguyên nhân là điều ba mẹ nên thận trọng.

Khi nào trẻ chậm nói cần được bác sĩ thăm khám?

Ba mẹ nên đưa trẻ đi đánh giá nếu khả năng giao tiếp có dấu hiệu chậm rõ rệt, đặc biệt khi trẻ ít hoặc không có từ ngữ phù hợp với lứa tuổi, khó hiểu lời nói, không phản ứng khi gọi tên, ít giao tiếp mắt, ít chỉ trỏ/chia sẻ, ít tương tác với người khác hoặc có sự chậm phát triển ở nhiều lĩnh vực. Đánh giá cũng nên xem xét thính lực, vì vấn đề nghe có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển ngôn ngữ.

Nếu trẻ chậm nói mức độ đáng kể, việc đánh giá nên được thực hiện tương đối toàn diện thay vì chỉ kiểm tra số lượng từ trẻ nói được. Chuyên gia cần xem xét cả khả năng hiểu lời, diễn đạt, bắt chước, sử dụng cử chỉ, giao tiếp xã hội, chơi, nhận thức và các kỹ năng phát triển khác để xác định trẻ đang khó khăn ở đâu và có cần chuyển khám chuyên khoa hay không.

Phương pháp hỗ trợ nào phù hợp hơn?

Với trẻ chậm nói, hướng hỗ trợ thường tập trung vào can thiệp ngôn ngữ – giao tiếp và tăng cơ hội tương tác trong đời sống hằng ngày, thay vì kỳ vọng thuốc có thể giúp trẻ “nói nhanh hơn”. Trị liệu ngôn ngữ có thể được cá nhân hóa theo khả năng của từng trẻ; gia đình cũng đóng vai trò rất quan trọng thông qua chơi cùng con, đọc sách tranh, tạo tình huống để trẻ yêu cầu, bắt chước âm thanh/từ ngữ và khuyến khích trẻ giao tiếp trong các hoạt động thường ngày.

Đặc biệt, không nên chờ trẻ tự nói được rồi mới can thiệp nếu sự chậm trễ đã kéo dài hoặc xuất hiện thêm những khó khăn về giao tiếp và phát triển. Đánh giá sớm giúp gia đình biết chính xác con đang gặp khó khăn ở lĩnh vực nào và lựa chọn mức độ hỗ trợ phù hợp.

Tại EMH, gia đình có thể cho con đánh giá trước để xác định mức độ phát triển ngôn ngữ, giao tiếp và các kỹ năng liên quan. Từ kết quả đánh giá, chuyên gia sẽ tư vấn hướng hỗ trợ phù hợp thay vì sử dụng sản phẩm hoặc thuốc một cách chưa có chỉ định.

Điều quan trọng nhất: nếu một sản phẩm được quảng cáo là “giúp trẻ nhanh biết nói”, ba mẹ nên hỏi rõ sản phẩm có chỉ định y khoa nào không, bằng chứng hiệu quả ra sao và có cần bác sĩ kê đơn hay không. Không nên tự ý cho trẻ sử dụng thuốc hoặc thực phẩm bổ sung chỉ dựa trên lời truyền miệng.