Chào bạn, không phải trẻ chậm nói nào cũng cần đánh giá tâm lý chuyên sâu. Tuy nhiên, nếu ngoài khó khăn về ngôn ngữ, trẻ còn ngại giao tiếp, dễ lo lắng, khó thích nghi với môi trường mới, khó kiểm soát cảm xúc hoặc có những thay đổi về hành vi, gia đình nên cân nhắc cho trẻ được đánh giá để hiểu rõ hơn nhu cầu phát triển của con.
Khi nào trẻ chậm nói nên được đánh giá tâm lý?
Cha mẹ nên lưu ý nếu trẻ có một hoặc nhiều biểu hiện:
- Ít chủ động giao tiếp hoặc tương tác với người khác.
- Khó tham gia các hoạt động cùng bạn bè.
- Dễ lo lắng, sợ hãi hoặc căng thẳng trong môi trường mới.
- Khó thích nghi khi thay đổi người, địa điểm hoặc thói quen.
- Dễ cáu gắt, ăn vạ hoặc khó điều chỉnh cảm xúc.
- Khó tập trung, khó hợp tác hoặc khó làm theo hướng dẫn.
- Hành vi thay đổi rõ rệt khi trẻ không thể diễn đạt nhu cầu bằng lời.
Những biểu hiện này không nhất thiết có nghĩa trẻ mắc một rối loạn tâm lý hay rối loạn phát triển. Đánh giá chuyên môn giúp tìm hiểu nguyên nhân thay vì chỉ dựa vào một vài biểu hiện riêng lẻ.
Đánh giá tâm lý có thể xác định những khó khăn nào?
Tùy độ tuổi và mục tiêu đánh giá, chuyên gia có thể xem xét:
Khả năng cảm xúc: trẻ nhận biết, thể hiện và điều chỉnh cảm xúc như thế nào.
Khả năng giao tiếp – xã hội: trẻ có chủ động tương tác, đáp lại người khác, duy trì trò chuyện và tham gia hoạt động chung hay không.
Khả năng thích nghi: trẻ phản ứng thế nào trước môi trường, người mới hoặc những thay đổi trong sinh hoạt.
Khả năng chú ý và hành vi: mức độ tập trung, hợp tác, kiểm soát hành vi và khả năng hoàn thành nhiệm vụ.
Nhận thức và phát triển: trong một số trường hợp, chuyên gia có thể đánh giá thêm khả năng nhận thức, học hỏi và các lĩnh vực phát triển liên quan để có cái nhìn toàn diện hơn.
Đặc biệt, với trẻ chậm nói, cần phân biệt khó khăn do hạn chế ngôn ngữ với những khó khăn về giao tiếp xã hội, cảm xúc hoặc phát triển khác. Đánh giá ngôn ngữ cũng thường cần xem xét cả khả năng hiểu và sử dụng ngôn ngữ của trẻ.
Đánh giá tâm lý giúp gì cho quá trình hỗ trợ trẻ?
Kết quả đánh giá giúp xác định điểm mạnh, khó khăn và nhu cầu ưu tiên của từng trẻ. Từ đó, gia đình và chuyên gia có thể xây dựng mục tiêu phù hợp, chẳng hạn tăng khả năng giao tiếp, cải thiện điều hòa cảm xúc, rèn kỹ năng thích nghi, tăng khả năng hợp tác hoặc hỗ trợ trẻ tham gia các hoạt động cùng bạn bè.
Cha mẹ cũng có cơ sở để lựa chọn cách tương tác phù hợp tại nhà thay vì chỉ tập trung yêu cầu trẻ nói nhiều hơn. Khi cần thiết, đánh giá có thể được kết hợp với đánh giá ngôn ngữ, nhận thức, thính lực hoặc phát triển để có hướng hỗ trợ toàn diện hơn.
Nếu trẻ chậm nói kèm ngại giao tiếp, lo lắng, khó thích nghi hoặc gặp khó khăn về cảm xúc và hành vi kéo dài, gia đình nên chủ động đưa con đi đánh giá thay vì chỉ tiếp tục theo dõi tại nhà.
Nếu phụ huynh cần được tư vấn về đánh giá tâm lý, ngôn ngữ và định hướng can thiệp cho trẻ, có thể liên hệ Trung tâm Trẻ Tự Kỷ EMH.
Hotline EMH: 097 722 59 57.
