Làm sao giúp trẻ chậm nói giao tiếp với bạn bè?

Chào bạn, với trẻ chậm nói, việc chủ động giao tiếp và tham gia chơi cùng bạn bè có thể cần được rèn luyện từng bước. Cha mẹ không nên chỉ yêu cầu con “hãy nói chuyện với bạn”, mà nên tạo những tình huống tự nhiên để trẻ có lý do muốn giao tiếp, biết cách bắt đầu và duy trì tương tác.

1. Dạy trẻ những câu giao tiếp đơn giản

Cha mẹ có thể bắt đầu với những câu ngắn, dễ sử dụng trong khi chơi như:

• “Cho mình chơi với.”
• “Bạn chơi gì vậy?”
• “Đến lượt mình chưa?”
• “Cho mình mượn nhé.”
• “Chơi cùng mình nhé.”
• “Mình muốn chơi cái này.”

Có thể làm mẫu trước, sau đó tạo cơ hội để trẻ sử dụng câu nói trong tình huống thực tế. Không nên bắt trẻ học thuộc quá nhiều câu cùng lúc.

2. Tạo tình huống chơi có lượt

Những trò chơi như xếp hình, chơi bóng, ô tô, đóng vai bán hàng, bác sĩ, nấu ăn hoặc chơi board game đơn giản rất phù hợp để rèn kỹ năng giao tiếp. Cha mẹ có thể cố tình tạo những tình huống cần trẻ phải giao tiếp, chẳng hạn giữ một món đồ chơi trẻ muốn và chờ con yêu cầu, hoặc đến lượt bạn rồi đến lượt con.

Thông qua đó, trẻ học được cách chờ lượt, yêu cầu, đáp lại, chia sẻ và duy trì hoạt động cùng người khác.

3. Bắt đầu với một bạn phù hợp

Nếu trẻ còn ngại giao tiếp, không nhất thiết đưa con ngay vào một nhóm đông. Cha mẹ có thể cho trẻ chơi cùng một bạn có tính cách nhẹ nhàng, biết chờ đợi và có sở thích tương đồng. Khi trẻ đã quen với việc tương tác, có thể tăng dần số lượng bạn và mức độ phức tạp của hoạt động.

4. Tận dụng sở thích của trẻ

Nếu trẻ thích ô tô, hãy tìm một bạn cũng thích ô tô để cùng chơi. Nếu trẻ thích vẽ, có thể tổ chức hoạt động vẽ tranh cùng nhau. Sở thích chung tạo ra chủ đề giao tiếp tự nhiên và giúp trẻ dễ chủ động hơn.

Cha mẹ có thể làm mẫu: “Con đưa xe cho bạn nhé”, “Bạn đang chọn xe màu gì?”, “Con muốn chơi xe với bạn không?”. Khi trẻ bắt đầu giao tiếp, hãy phản hồi tích cực thay vì sửa lỗi liên tục.

5. Luyện giao tiếp qua những tình huống hằng ngày

Không cần chờ đến “giờ học”. Gia đình có thể luyện trong những tình huống như:

Khi đi công viên:
“Con muốn chơi cầu trượt hay xích đu?” → khuyến khích con lựa chọn và nói với bạn.

Khi chơi đồ chơi:
“Con muốn bạn đưa cho con gì?” → tạo cơ hội để con yêu cầu.

Khi chơi đóng vai:
Một người làm người bán, một người làm khách → luyện hỏi, đáp và luân phiên.

Khi đọc sách:
Hỏi “Bạn nhỏ đang làm gì?”, “Nếu là con thì con sẽ làm gì?” → phát triển khả năng diễn đạt và chia sẻ suy nghĩ.

6. Đừng chỉ tập trung vào việc trẻ nói đúng

Mục tiêu quan trọng là giúp trẻ biết chủ động giao tiếp và sử dụng ngôn ngữ có mục đích. Một câu nói chưa hoàn chỉnh nhưng được trẻ chủ động sử dụng để mời bạn chơi, yêu cầu hoặc chia sẻ vẫn là một bước tiến đáng khuyến khích.

Nếu trẻ rất ít chủ động giao tiếp, khó chơi qua lại với bạn, không biết bắt đầu tương tác hoặc gặp khó khăn kéo dài dù gia đình đã hỗ trợ, cha mẹ nên cho trẻ đánh giá ngôn ngữ và giao tiếp xã hội để xác định kỹ năng nào cần ưu tiên.

Tại Trung tâm Trẻ Tự Kỷ EMH, gia đình có thể được tư vấn và định hướng chương trình hỗ trợ phù hợp với khả năng của từng trẻ, tập trung vào ngôn ngữ, giao tiếp, tương tác xã hội và kỹ năng hòa nhập.

Hotline EMH: 097 722 59 57.