Khi nào có thể giảm can thiệp cho trẻ chậm nói?

Khi trẻ đã có những tiến bộ rõ rệt, cha mẹ hoàn toàn có thể trao đổi với chuyên gia về việc giảm dần tần suất can thiệp. Tuy nhiên, không nên quyết định chỉ dựa vào việc trẻ đã nói được nhiều từ hơn. Việc điều chỉnh cần dựa trên mức độ tiến bộ, khả năng sử dụng ngôn ngữ trong đời sống hằng ngày và mức độ đáp ứng các mục tiêu đã đặt ra. Theo ASHA, quyết định giảm hoặc kết thúc trị liệu cần dựa trên dữ liệu tiến bộ, mục tiêu điều trị và đánh giá chuyên môn, kết hợp với ý kiến của gia đình.

Những tiêu chí cần xem xét trước khi giảm can thiệp

1. Trẻ đạt được phần lớn mục tiêu can thiệp
Con không chỉ nói được thêm từ mà cần biết sử dụng ngôn ngữ để giao tiếp, chẳng hạn chủ động yêu cầu, trả lời câu hỏi, trao đổi với người khác và diễn đạt nhu cầu phù hợp với độ tuổi.

2. Kỹ năng được sử dụng trong nhiều môi trường
Một trẻ có thể thực hiện tốt trong phòng can thiệp nhưng vẫn gặp khó khăn khi ở nhà, trường học hoặc khi giao tiếp với người lạ. Vì vậy, trước khi giảm tần suất, cần xem xét khả năng khái quát hóa kỹ năng sang các tình huống thực tế. Đây cũng là một yếu tố quan trọng trong đánh giá hiệu quả trị liệu.

3. Trẻ có thể duy trì tiến bộ khi được hỗ trợ ít hơn
Nếu khi giảm số buổi mà trẻ vẫn duy trì được kỹ năng, gia đình thực hiện tốt các chiến lược hỗ trợ tại nhà và trẻ tiếp tục tiến bộ, chuyên gia có thể cân nhắc chuyển sang hình thức can thiệp duy trì hoặc theo dõi định kỳ. ASHA cũng lưu ý rằng giảm dịch vụ không nhất thiết đồng nghĩa với việc trẻ không còn nhu cầu hỗ trợ; có thể chuyển sang chương trình tại nhà và tái đánh giá khi cần.

4. Khả năng học tập và giao tiếp không còn bị ảnh hưởng đáng kể
Đối với trẻ chuẩn bị hoặc đang đi học, cần xem xét khả năng hiểu hướng dẫn, giao tiếp với giáo viên, tương tác với bạn bè và tham gia các hoạt động học tập. Nếu khó khăn ngôn ngữ vẫn ảnh hưởng đến việc học hoặc giao tiếp xã hội, việc giảm can thiệp cần được cân nhắc thận trọng.

Có nên giảm ngay khi trẻ đã nói được?

Không nên. Một số trẻ nói được nhiều hơn nhưng vẫn còn hạn chế về vốn từ, ngữ pháp, khả năng kể chuyện, hiểu câu hỏi, giao tiếp hai chiều hoặc sử dụng ngôn ngữ trong môi trường xã hội. Vì vậy, thay vì đặt mục tiêu “nói được rồi thì dừng”, cha mẹ nên cùng chuyên gia đánh giá lại toàn diện và điều chỉnh mục tiêu theo từng giai đoạn phát triển. Việc theo dõi tiến bộ định kỳ giúp phát hiện sớm những khó khăn còn tồn tại và xác định trẻ có cần tiếp tục hỗ trợ hay không.

Có thể giảm theo từng bước

Trong nhiều trường hợp, thay vì dừng đột ngột, gia đình có thể trao đổi với chuyên gia để chuyển từ tần suất cao → tần suất thấp hơn → theo dõi định kỳ, đồng thời tăng các hoạt động giao tiếp tại nhà và môi trường học tập. Nếu trẻ xuất hiện khó khăn trở lại hoặc không duy trì được kỹ năng, chương trình có thể được điều chỉnh và tăng hỗ trợ khi cần.

Tại Trung tâm Trẻ Tự Kỷ EMH, việc điều chỉnh chương trình nên được thực hiện dựa trên mức độ tiến bộ và nhu cầu thực tế của từng trẻ, thay vì áp dụng một thời điểm giảm can thiệp giống nhau cho tất cả các bé. Gia đình có thể liên hệ hotline 097 722 59 57 hoặc email trungtamemheducation@gmail.com để được tư vấn và định hướng đánh giá lại chương trình phù hợp cho con.