Với bé 2 tuổi 8 tháng mới nói được khoảng 10 từ, chưa ghép được hai từ có nghĩa, thường dùng hành động để yêu cầu và chưa chủ động gọi tên đồ vật, gia đình nên ưu tiên đánh giá và can thiệp sớm về ngôn ngữ – giao tiếp, thay vì tiếp tục chờ trẻ tự nói thêm.
Ở độ tuổi này, việc đánh giá không chỉ dựa vào số lượng từ trẻ nói được mà cần xem xét cả khả năng hiểu ngôn ngữ, bắt chước âm thanh và hành động, khả năng chủ động giao tiếp, sử dụng cử chỉ, chú ý chung, khả năng gọi tên và sử dụng từ trong tình huống thực tế. Việc trẻ hiểu được một số câu đơn giản là một điểm cần ghi nhận, đồng thời cần tìm hiểu thêm khả năng diễn đạt của trẻ đang ở mức nào và những yếu tố nào đang cản trở việc chủ động sử dụng ngôn ngữ.
Tại Trung Tâm Can Thiệp, Trị Liệu Tâm Lý EMH, trẻ được đánh giá thông qua quá trình quan sát, tương tác và các hoạt động phù hợp với độ tuổi. Giáo viên có thể xem xét các nhóm kỹ năng như ngôn ngữ tiếp nhận, ngôn ngữ diễn đạt, bắt chước, chú ý, tương tác và giao tiếp chức năng. Sau đánh giá, phụ huynh được trao đổi về mức độ phát triển hiện tại của trẻ và những kỹ năng cần ưu tiên hỗ trợ.
Với trường hợp của bé, chương trình can thiệp có thể tập trung vào:
- Tăng vốn từ có chức năng, ưu tiên những từ trẻ thực sự cần sử dụng trong sinh hoạt hằng ngày.
- Khuyến khích trẻ chủ động giao tiếp, thay vì chỉ dùng tay kéo người lớn hoặc chỉ vào đồ vật để yêu cầu.
- Dạy trẻ sử dụng từ để yêu cầu, lựa chọn, từ chối và gọi người khác, phù hợp với nhu cầu thực tế.
- Từng bước phát triển từ một từ → kết hợp hai từ có nghĩa → câu ngắn, khi trẻ đã có nền tảng phù hợp.
- Phát triển khả năng bắt chước âm thanh, từ ngữ và hành động.
- Tăng khả năng gọi tên đồ vật, người và hành động quen thuộc.
- Phát triển chú ý chung, tương tác qua lại và kỹ năng chơi, vì đây là những nền tảng quan trọng cho sự phát triển ngôn ngữ.
- Hướng dẫn phụ huynh cách tạo cơ hội giao tiếp tại nhà, để trẻ có thể sử dụng những kỹ năng đã học trong các hoạt động ăn uống, chơi, tắm rửa, đi ra ngoài và sinh hoạt gia đình.
Đối với trẻ gần 3 tuổi, can thiệp sớm không có nghĩa là ép trẻ học nói thật nhiều trong thời gian ngắn, mà quan trọng là tạo được môi trường giúp trẻ hiểu rằng giao tiếp bằng lời nói mang lại hiệu quả. Khi trẻ biết rằng mình có thể dùng từ để yêu cầu, gọi tên, lựa chọn hoặc tương tác với người khác, động lực giao tiếp sẽ được hình thành và phát triển dần.
Trung Tâm Can Thiệp, Trị Liệu Tâm Lý EMH hỗ trợ trẻ có khó khăn về chậm nói, ngôn ngữ, giao tiếp, tương tác xã hội và các vấn đề phát triển, theo hướng cá nhân hóa mục tiêu – phối hợp cùng gia đình – theo dõi tiến bộ của trẻ. Mỗi trẻ được lựa chọn mục tiêu dựa trên khả năng hiện tại thay vì áp dụng cùng một chương trình cho tất cả trẻ.
Gia đình ở Phường Long Bình Tân có thể bắt đầu bằng việc đưa bé đến đánh giá ngôn ngữ và giao tiếp. Sau đánh giá, EMH sẽ trao đổi với gia đình về những kỹ năng bé đang có, những kỹ năng còn hạn chế và hướng hỗ trợ phù hợp. Với trẻ 2 tuổi 8 tháng, việc chủ động đánh giá và hỗ trợ sớm sẽ giúp gia đình không phải chờ đợi thêm trong khi trẻ đang ở giai đoạn thuận lợi để phát triển ngôn ngữ và giao tiếp.