Cha mẹ nên luyện nói cùng trẻ bao lâu mỗi ngày?

Chào bạn, với trẻ chậm nói, không có một thời lượng cố định áp dụng cho tất cả trẻ. Điều quan trọng hơn là cách luyện tập và khả năng tiếp nhận của từng bé. Cha mẹ không nhất thiết phải dành một khoảng thời gian dài để “ngồi học nói” mà có thể chia thành nhiều lần ngắn trong ngày, lồng ghép vào chơi, ăn uống, tắm rửa, mặc quần áo hoặc đi chơi. Các hướng dẫn của ASHA cũng khuyến khích tạo cơ hội giao tiếp trong những hoạt động và thói quen hằng ngày.

Nên luyện nói bao lâu là phù hợp?

Cha mẹ có thể bắt đầu với 5–15 phút/lần, vài lần mỗi ngày, tùy khả năng tập trung và mức độ hợp tác của trẻ. Một số chuyên gia ngôn ngữ được khảo sát khuyến nghị hoạt động luyện tập tại nhà khoảng 5–15 phút, 5–7 lần mỗi tuần; tuy nhiên đây chỉ là khoảng tham khảo, không phải quy định bắt buộc cho mọi trẻ.

Nếu trẻ còn nhỏ hoặc dễ mất tập trung, luyện ngắn nhưng thường xuyên và vui vẻ thường phù hợp hơn việc bắt trẻ ngồi luyện liên tục 30–60 phút. Khi thấy con mệt, né tránh, cáu gắt hoặc mất hứng thú, cha mẹ nên dừng hoặc chuyển sang hoạt động khác.

Luyện nói như thế nào để trẻ dễ tiếp thu?

Thay vì liên tục yêu cầu trẻ “nói lại”, cha mẹ nên tạo tình huống để trẻ có lý do giao tiếp. Ví dụ, khi chơi xe có thể nói “xe chạy”, “xe đỏ”, “xe đi”; khi ăn có thể mô tả “ăn cơm”, “uống nước”, “con muốn thêm”. Cha mẹ cũng nên chờ vài giây để trẻ có cơ hội nhìn, chỉ tay, phát âm hoặc sử dụng từ để phản hồi.

Có thể áp dụng các cách như nói song song với hành động của trẻ, mở rộng câu trẻ vừa nói, đưa ra lựa chọn và sử dụng tranh hoặc cử chỉ khi cần. Đây là những chiến lược được ASHA đề cập trong các chương trình hỗ trợ phát triển ngôn ngữ tại môi trường tự nhiên.

Đừng biến việc luyện nói thành “giờ học” kéo dài

Mục tiêu quan trọng không phải là trẻ nói được thật nhiều trong một buổi mà là biết sử dụng ngôn ngữ để giao tiếp trong cuộc sống hằng ngày. Vì vậy, cha mẹ có thể đọc sách cùng con, chơi đồ chơi con yêu thích, hát, cùng nấu ăn, đi dạo và trò chuyện về những gì đang diễn ra. ASHA cũng khuyến khích cha mẹ đọc sách, chơi cùng trẻ và tạo nhiều cơ hội sử dụng ngôn ngữ trong ngày.

Nếu trẻ đã được can thiệp ngôn ngữ, cha mẹ nên hỏi chuyên gia về mục tiêu cụ thể và cách luyện tại nhà, thay vì tự đặt quá nhiều bài tập. Tần suất và cường độ hỗ trợ cần được điều chỉnh theo nhu cầu, mục tiêu và khả năng của từng trẻ; nhiều buổi hơn không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với hiệu quả tốt hơn.

Nếu trẻ chậm nói kéo dài, ít chủ động giao tiếp hoặc tiến bộ chậm dù gia đình đã thường xuyên hỗ trợ, cha mẹ nên cho trẻ đánh giá ngôn ngữ và giao tiếp để xác định nguyên nhân và xây dựng mục tiêu phù hợp. Gia đình có thể liên hệ Trung tâm Trẻ Tự Kỷ EMH – hotline 097 722 59 57 để được tư vấn và định hướng chương trình hỗ trợ phù hợp với khả năng của con.