Trẻ chậm nói có cần đánh giá ngôn ngữ không?

Chào bạn, nếu trẻ đã biết một số từ nhưng vẫn gặp khó khăn trong việc hiểu, diễn đạt hoặc sử dụng câu, việc đánh giá ngôn ngữ chuyên sâu là rất hữu ích. Đánh giá không chỉ xem trẻ “biết bao nhiêu từ” mà giúp xác định cụ thể con đang mạnh ở đâu, khó khăn ở lĩnh vực nào và cần hỗ trợ mục tiêu gì. ASHA khuyến nghị đánh giá ngôn ngữ cần xem xét cả khả năng tiếp nhận và diễn đạt ngôn ngữ, đồng thời đặt trong bối cảnh giao tiếp thực tế của trẻ.

Đánh giá ngôn ngữ thường gồm những gì?

1. Khả năng hiểu ngôn ngữ
Chuyên gia xem trẻ có hiểu từ vựng, câu hỏi, mệnh lệnh và những yêu cầu phù hợp với độ tuổi hay không. Ví dụ, trẻ có hiểu “lấy quả bóng rồi đưa cho mẹ” hay chỉ thực hiện được khi có người hướng dẫn bằng cử chỉ.

2. Khả năng diễn đạt ngôn ngữ
Đánh giá vốn từ mà trẻ có thể chủ động sử dụng, khả năng ghép từ, đặt câu, mô tả sự vật – sự việc và diễn đạt nhu cầu, suy nghĩ. Một trẻ có thể biết nhiều từ nhưng vẫn gặp khó khăn khi ghép thành câu hoặc kể lại một sự việc.

3. Phát âm và độ rõ của lời nói
Chuyên gia quan sát cách trẻ phát âm, những âm trẻ còn bỏ hoặc phát âm chưa chính xác và mức độ người khác có thể hiểu lời trẻ. Với trẻ lớn, đây cũng là yếu tố cần lưu ý khi chuẩn bị cho việc học.

4. Khả năng giao tiếp thực tế
Không chỉ đánh giá trẻ nói đúng hay sai, chuyên gia còn xem trẻ có chủ động giao tiếp, biết trả lời – đặt câu hỏi, duy trì tương tác, sử dụng ánh mắt, cử chỉ và ngôn ngữ phù hợp với tình huống hay không.

5. Khả năng sử dụng ngôn ngữ trong học tập và xã hội
Ở trẻ lớn, đánh giá có thể mở rộng đến khả năng nghe hiểu câu chuyện, kể lại nội dung, mô tả tranh, hiểu khái niệm, làm theo hướng dẫn nhiều bước và sử dụng ngôn ngữ khi học tập hoặc giao tiếp với bạn bè.

Có cần đánh giá các lĩnh vực khác không?

Có. Nếu trẻ chậm nói đồng thời có ít giao tiếp, khó tương tác, khó tập trung, hành vi bất thường hoặc gặp khó khăn ở các lĩnh vực phát triển khác, gia đình nên cân nhắc đánh giá phát triển toàn diện. Kiểm tra thính lực cũng thường rất quan trọng vì vấn đề nghe có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng phát triển ngôn ngữ.

Sau đánh giá, chuyên gia có thể xác định trẻ phù hợp với theo dõi và hướng dẫn gia đình, trị liệu ngôn ngữ, can thiệp cá nhân, học nhóm hoặc kết hợp các hình thức hỗ trợ. Mục tiêu không đơn thuần là giúp trẻ nói thêm nhiều từ mà là giúp con hiểu tốt hơn, diễn đạt rõ hơn và sử dụng ngôn ngữ hiệu quả trong cuộc sống.

Nếu gia đình muốn biết cụ thể khả năng ngôn ngữ của con đang ở mức nào, có thể liên hệ Trung tâm Trẻ Tự Kỷ EMH để được tư vấn và định hướng đánh giá phù hợp. Hotline: 097 722 59 57.