Trẻ chậm nói có phải chậm phát triển không?

Chào bạn, trẻ chậm nói không đồng nghĩa với chậm phát triển toàn diện. Có những trẻ chỉ gặp khó khăn chủ yếu ở khả năng sử dụng ngôn ngữ nhưng vẫn hiểu lời, biết chơi, tự thực hiện các hoạt động phù hợp với lứa tuổi và có khả năng tương tác tốt. Trường hợp này có thể liên quan đến chậm phát triển ngôn ngữ, thay vì chậm phát triển ở tất cả các lĩnh vực. ASHA cũng phân biệt tình trạng chậm xuất hiện ngôn ngữ với những trường hợp có thêm khó khăn ở các lĩnh vực phát triển khác.

Cha mẹ nên theo dõi những lĩnh vực nào?

Ngoài khả năng nói, gia đình nên quan sát khả năng hiểu ngôn ngữ của trẻ: con có hiểu yêu cầu đơn giản, hiểu câu hỏi và làm theo hướng dẫn phù hợp hay không. Khả năng hiểu lời cũng là yếu tố quan trọng khi đánh giá trẻ chậm nói.

Bên cạnh đó, cha mẹ nên theo dõi giao tiếp xã hội như giao tiếp bằng mắt, sử dụng cử chỉ, chỉ tay, chủ động chia sẻ sự chú ý, đáp lại người khác và tham gia trò chơi tương tác. Nếu trẻ ít giao tiếp, khó tương tác hoặc có những biểu hiện bất thường khác, không nên chỉ xem đây là vấn đề “chậm nói” mà nên đánh giá phát triển toàn diện.

Các lĩnh vực khác cũng cần được quan sát gồm nhận thức, khả năng chơi, vận động, kỹ năng tự lập và hành vi – cảm xúc. Một số trẻ chậm nói nhưng các lĩnh vực này vẫn phát triển tương đối phù hợp; ngược lại, nếu trẻ đồng thời gặp khó khăn ở nhiều lĩnh vực, gia đình nên đưa trẻ đi đánh giá chuyên môn để tìm nguyên nhân.

Khi nào nên đưa trẻ đi đánh giá?

Nếu trẻ chậm nói kéo dài, tiến bộ ít dù gia đình đã hỗ trợ hoặc xuất hiện thêm khó khăn về hiểu lời, giao tiếp xã hội, chơi, nhận thức, vận động hay hành vi, cha mẹ nên cho trẻ được đánh giá. Quá trình đánh giá thường xem xét nhiều nguồn thông tin, quan sát trẻ trong tương tác và có thể bao gồm kiểm tra thính lực, bởi vấn đề nghe cũng có thể ảnh hưởng đến sự phát triển ngôn ngữ.

Điều quan trọng là không nên chỉ chờ trẻ tự nói được. Nếu xác định trẻ chỉ gặp khó khăn về ngôn ngữ, chuyên gia có thể hướng dẫn gia đình các hoạt động kích thích ngôn ngữ hoặc xây dựng chương trình trị liệu phù hợp. Việc theo dõi định kỳ giúp điều chỉnh hỗ trợ khi nhu cầu của trẻ thay đổi.

Nếu gia đình đang băn khoăn về tình trạng chậm nói của con, Trung tâm Trẻ Tự Kỷ EMH có thể hỗ trợ đánh giá khả năng ngôn ngữ, giao tiếp và các lĩnh vực phát triển liên quan để định hướng chương trình phù hợp với từng trẻ. Phụ huynh có thể liên hệ Hotline 097 722 59 57 để được tư vấn.