Trẻ chậm nói và chậm học khác nhau thế nào?

Chào bạn, chậm nói và chậm học không phải là một. Trẻ chậm nói có thể chủ yếu gặp khó khăn trong việc hiểu hoặc sử dụng ngôn ngữ, trong khi khả năng nhận thức và học hỏi của trẻ vẫn có thể phù hợp với độ tuổi. Ngược lại, trẻ chậm học có thể gặp khó khăn rộng hơn trong việc tiếp thu, ghi nhớ, xử lý thông tin và hình thành các kỹ năng mới.

Chậm nói thường có biểu hiện gì?

Trẻ có thể:

• Vốn từ ít hơn so với độ tuổi.
• Khó ghép từ thành câu hoặc diễn đạt nhu cầu.
• Nói chưa rõ, phát âm khó hiểu.
• Khó kể chuyện hoặc diễn đạt suy nghĩ.
• Có thể hiểu khá tốt nhưng khó nói ra điều mình muốn.

Một số trẻ chậm nói vẫn chơi phù hợp, hiểu hướng dẫn, biết giải quyết vấn đề và có khả năng học các kỹ năng mới. Trong trường hợp này, khó khăn chính có thể nằm ở lĩnh vực ngôn ngữ.

Còn trẻ chậm học thì sao?

Ngoài khó khăn về ngôn ngữ, trẻ có thể gặp khó khăn trong nhiều hoạt động như:

• Tiếp thu kỹ năng mới chậm.
• Cần nhiều lần hướng dẫn mới thực hiện được.
• Khó ghi nhớ kiến thức hoặc kỹ năng đã học.
• Khó giải quyết những nhiệm vụ mới.
• Khó duy trì chú ý hoặc làm theo hướng dẫn nhiều bước.
• Các kỹ năng nhận thức, tự lập hoặc học tập cũng tiến bộ chậm.

Tuy nhiên, chỉ nhìn vào việc trẻ học chậm hơn bạn bè chưa thể kết luận trẻ chậm phát triển nhận thức. Khả năng ngôn ngữ hạn chế cũng có thể khiến trẻ khó hiểu yêu cầu hoặc khó thể hiện những gì mình biết.

Làm sao xác định đúng nguyên nhân?

Gia đình nên cho trẻ được đánh giá toàn diện, thay vì chỉ đánh giá khả năng nói. Quá trình đánh giá có thể xem xét:

Ngôn ngữ: trẻ hiểu được gì, nói được gì, vốn từ, cấu trúc câu và khả năng giao tiếp.

Nhận thức: khả năng chú ý, ghi nhớ, bắt chước, giải quyết vấn đề và học kỹ năng mới.

Giao tiếp xã hội: khả năng chủ động tương tác, chia sẻ, đáp lại người khác và chơi cùng người khác.

Thính lực: vấn đề nghe có thể ảnh hưởng đáng kể đến quá trình phát triển ngôn ngữ.

Nếu trẻ có thêm những biểu hiện như ít giao tiếp, khó tương tác, hành vi lặp lại, khó thích nghi hoặc gặp khó khăn ở nhiều lĩnh vực phát triển, chuyên gia có thể cân nhắc đánh giá phát triển rộng hơn để tìm hiểu nguyên nhân.

Sau đánh giá sẽ làm gì?

Kết quả đánh giá giúp xác định trẻ đang yếu chủ yếu về ngôn ngữ hay gặp khó khăn ở nhiều lĩnh vực, từ đó xây dựng chương trình hỗ trợ phù hợp. Ví dụ, trẻ có nhận thức tốt nhưng chậm nói có thể ưu tiên phát triển ngôn ngữ và giao tiếp; trong khi trẻ gặp khó khăn cả về ngôn ngữ, nhận thức và chú ý sẽ cần mục tiêu hỗ trợ toàn diện hơn.

Vì vậy, cha mẹ không nên quá lo lắng khi thấy con “học chậm hơn bạn”. Điều quan trọng là tìm hiểu trẻ đang khó ở đâu để hỗ trợ đúng nhu cầu, thay vì chỉ tăng thời gian học hoặc yêu cầu trẻ cố gắng nhiều hơn.

Nếu gia đình muốn xác định rõ khả năng ngôn ngữ, nhận thức và học tập của con, có thể liên hệ Trung tâm Trẻ Tự Kỷ EMH để được tư vấn và định hướng đánh giá phù hợp.

Hotline EMH: 097 722 59 57.